Eierstokverwijdering op latere leeftijd: bezint eer je begint

Vrouwen met erfelijk of familiair verhoogde risico’s op eierstokkanker en/of borstkanker kunnen deze preventief laten verwijderen. De operatie verlaagt bij hen deze risico’s met 75-96% voor eierstokkanker en met 50% voor het krijgen van borstkanker. Ruim 87% van Nederlandse vrouwen met deze erfelijke belasting maakt gebruik van de mogelijkheid van een preventieve operatie. Degenen die zich voor hun 45e jaar laten opereren hebben het meeste profijt van de ingreep. Bij operatie op latere leeftijd neemt het effect op het krijgen van eierstokkanker af naar gemiddeld 80%.

Gevolgen

Bij vrouwen die nog niet in de overgang zijn ontstaan heftiger overgangsklachten na de eierstokverwijdering dan bij de natuurlijke overgang. Zij hebben ook meer last van seksuele klachten zoals droogheid, pijn en libidoverlies. Op langer termijn ontstaan hogere risico’s op hart-vaatziekten, botontkalking, longkanker en eerder overlijden. Door hormonaal te behandelen kunnen de klachten en risico’s van de eierstokverwijdering verminderd worden. Richtlijnen geven aan dat hormonale therapie tot de leeftijd van 45-50 jaar veilig kan worden gegeven.

Aanpak van klachten na eierstokverwijdering

Voor eenieder geldt een gezonde leefstijl met voldoende lichamelijke activiteiten, gezonde voeding en gewicht, niet roken en minimaal alcohol gebruik als uitgangspunt om klachten te beperken en een goede gezondheid te behouden. Hormoonbehandelingen geven aanzienlijke verbetering van klachten en levenskwaliteit. Deze bestaan uit toediening van oestrogenen (samen met progestagenen voor vrouwen met een baarmoeder). Bij seksuele klachten helpt gebruik van crèmes die oestrogenen bevatten tegen droogheid, en is begeleiding door de seksuoloog en testosteron toevoeging mogelijk. De lange termijn nadelen van de operatie kunnen aldus worden beperkt.

Eierstokverwijdering na het 50e jaar: Nazorg en richtlijnen moeten aangepast

Bovenstaande informatie geldt waarschijnlijk ook voor vrouwen die een eierstokverwijdering na hun 50e jaar ondergaan, maar precieze getallen zijn niet bekend. Dezelfde heftige klachten kunnen ontstaan en zonder behandeling zullen levenskwaliteit, gezondheid en levensverwachting nadelig worden beïnvloed. Toch wordt vervangende hormoontherapie na het 50e jaar in Nederland niet gestimuleerd. Dat is niet gebaseerd op wetenschappelijke onderzoeken, er is immers nog te weinig ervaring met deze groep vrouwen. Wel is inmiddels bekend dat hormoonbehandelingen tot het 60e jaar gestart kunnen worden bij vrouwen met overgangsklachten zonder erfelijke belasting. Dit geeft doorgaans geen ernstige complicaties, maar wel betere kwaliteit van leven. Tevoren wordt een risico-analyse gemaakt met een uitgebreide afweging van de voor- en nadelen. Of vrouwen met verhoogde risico’s op eierstokkanker en/of borstkanker ook tot hun 60e jaar veilig met hormoontherapie kunnen  starten moet de toekomst uitwijzen. Door deze vrouwen goed te informeren en te controleren, ook na eventuele eierstokverwijdering, zal dat blijken.

Meer weten?

Als u een preventieve eierstokverwijdering hebt gehad of overweegt, overleg met de behandelaar over uw mogelijkheden als vervangende hormoonbehandeling nodig mocht zijn. Eierstokken doen meer dan alleen maar rijpe eicellen afleveren ten behoeve van de voortplanting. Er zijn sterke aanwijzingen dat de gezondheid en kwaliteit van leven nadelig worden beïnvloed en de levensverwachting wordt bekort door deze ingreep. De keus voor een preventieve operatie maakt eenieder individueel. Goede voorlichting over de voor- en nadelen is van groot belang om geïnformeerd en weloverwogen te kiezen. Voor zo’n ingrijpende beslissing mag best tijd genomen worden. Hormoontherapie kan de nadelen voor een belangrijk deel verhinderen. Na een preventieve verwijdering van gezonde eierstokken en eileiders zou ook bij vrouwen na hun 50e jaar vervangende hormoontherapie (tot het 60e jaar) bespreekbaar moeten worden. Daarmee kunnen ernstige overgangsklachten en latere gezondheidsrisico’s worden verminderd. Aanvullende counseling bij seksuele klachten dient eveneens standaard te worden aangeboden. Behoefte aan een gesprek of second opinion?

www.fempoli.nl of stel een vraag via http://fempoli.nl/contactformulier/

 

Bron: PREVENTIVE BILATERAL SALPINGO-OOPHORECTOMY (PBSO): AFTERCARE AND SPECIALIZED FOLLOW UP – CASE REPORT AND LITERATURE REVIEW

Chantelle Otten* 1, Ingrid Pinas2, Matthé Burger3

1Master of Science, Sydney, Australia, 2ZBC FeM-poli, Zwolle, 3AMC, Amsterdam, Netherlands

24th World Congress on Controversies in Obstetrics, Gynecology & Infertility (COGI)November 10-13, 2016 in Amsterdam